Neden Her Şey Kötüye Gidiyormuş Gibi Geliyor?

İlkokulda kaybettiğim kalem.

Kısa bir süre önce doksanların mizah dergilerindeki güncel olayları anlatan karikatürleri okumaya başladığımda 2025 yılından pek de farklı ilerlemeyen bir zaman tüneli beni karşıladı. Seçim, deprem, yangın, asgari ücret ve yine seçim, deprem… böyle sürüp giden bir döngünün içinde olduğumuzu mizah dergilerinin ciltlenmiş sayılarını okuyunca daha iyi anlıyorsunuz. Uzun bir süredir aynı şeyleri yaşıyor ve unutuyoruz. Hayata devam ediyoruz. Her şey kötüye gidiyor deyip hayıflanıyor sonra yeni bir yıla giriyoruz.

Her şey kötüye mi gidiyor yoksa biz bazı şeyleri abartıyor muyuz? Sanırım her ikisi de. Mevcut düzen içinde iyimser kalabilmek epey zor, bunu kabul ediyorum fakat umut dolu kitap, film ve şarkılara yönelmenin önünde hiçbir engel yok.

Schopenhauer, "Hayat, sürekli tatmin edilmesi gereken bir arzular zinciridir; bu zincirin her halkası acı getirir," derken, belki de bu kaçınılmaz döngüye işaret ediyordu. Peki, gerçekten her şey kötüye mi gidiyor, yoksa biz sadece düşüşleri yükselişlerden daha fazla mı hissediyoruz? Albert Camus, absürd bir dünyada yaşamaya mahkûm olduğumuzu söyler ama “Mutlu olmak için absürdü kabul etmek gerekir,” diye ekler. Belki de her şeyin kötüye gittiğine inanmak, dünyayı anlamlandırma çabamızın bir parçasıdır.

Oysa Marcus Aurelius’un dediği gibi, "Dışarıda olup bitenler seni yaralamaz. Seni yaralayan, onlara verdiğin tepkidir." Belki de sorun, olayların kendisinde değil, onlara nasıl baktığımızdadır.

Üretkenlik ve Marcus Aurelius

Şuraya bir kelime oyunu koyalım.

İyimserlik ve üretkenlik arasında hep bir bağ olduğunu düşünürüm. Bunun aksini kanıtlayan sanatçılar da var tabii. Beni şaşırtan istisnalarla birlikte bu ilginç bir durum, çünkü yaratıcı süreç karşımıza stabil olmayan ruh halleri çıkarabiliyor. Belgesellerde gördüğümüz Miyazaki, iyimser dünyasına zıt biçimde depresif bir ruh haline sahip olabiliyor mesela. Buna karşın Berserk gibi karanlık bir mangayı çizen Miura sosyal hayatında çok neşeli biri olarak tanıtılıyor. 

Bu da bizi başka bir konuya taşıyor. İyimser olmayı başarmak üretkenliğin bir şartı mıdır? 

Üretken sanatçılara baktığımızda her zaman çok iyi zaman yönetimine sahip hayatlarla karşılaşıyoruz. İyimser olmak, zamanı daha faydalı kullanma konusunda bize yarar sağlıyor diyebiliriz.

Marcus Aurelius’a göre mutlu bir gün, dış koşulların değil, içsel duruşumuzun eseridir. Sabah uyandığında, karşılaşacağın insanların bencil, cahil veya kaba olabileceğini kabul et; ama onların senin huzurunu bozmasına izin verme. “Mutluluk, zihnin içsel eylemlerindedir. Dışarıdaki şeyler seni ancak izin verirsen etkileyebilir,” der Aurelius. Günü, yalnızca kontrol edebildiğin şeylere odaklanarak geçir; hava durumu, başkalarının düşünceleri ya da kaderin sürprizleri seni sarsmamalı. Zorluklar karşısında şikâyet etmek yerine, her engeli bir fırsat olarak gör: “Engel yolun kendisidir.” Gün sonunda, dünyevi hırsların seni yormasına izin vermeden, elinden geleni yaptığını bilerek huzurla dinlen. Çünkü gerçek mutluluk, dış dünyayı değiştirmek değil, ona verdiğin tepkiyi bilgelikle yönetmektir.

Yazıyı kişisel gelişim zırvalarına dönmeden keselim çünkü hepimiz biliyoruz ki her durum karşısında iyimser olmak pek mümkün değil.

Hayata karşı duruşumuz ortaya çıkan işin ruh halini elbette etkiliyor. Kötümser ve iyimser sanatçıların çalışma rutinlerini derleyip üretkenlik ve hız konusunda bir sonuca varabilir miyiz bilmiyorum ama günlük hayatın dertlerinden sıyrılma konusunda iyimserlik her zaman daha kullanışlı gibi hissediyorum. Buna göre de yaşamaya çalışıyorum. Bu istatistikler ne kadar doğru bilmiyorum ama bulduğum şöyle bir tabloyu paylaşıyorum.

İyimser ve Kötümser Yazarların Eser Sayıları

Yazar (İyimser)	Toplam Eser Sayısı
Mark Twain	~30
Jules Verne	~65
Charles Dickens	~40
Alexandre Dumas	250+
Terry Pratchett	~70
Victor Hugo	~60
Isaac Asimov	500+

Yazar (Kötümser)	Toplam Eser Sayısı
Franz Kafka	~10
Albert Camus	~20
Fyodor Dostoyevski	~20
Virginia Woolf	~30
Samuel Beckett	~25
Emil Cioran	~15
Edgar Allan Poe	~10